Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΑΛΩΝΙΩΝ


Αποψη του χωριού και της περιοχής μας

  1923-24
  Περίπου 25 οικογένειες από το Καρς (νοτιοανατολικά της Τραπεζούντας) έρχονται και εγκαθίστανται γύρω από την κεντρική πλατεία του χωριού.

 1925
 Τραπεζουνταίοι από τα Κωτύωρα και τη Φαδίσανη (Φάτσα), περιοχή που κατά τη μυθολογία κατοικούσαν οι Αμαζόνες, εγκαταστάθηκαν στο Κάτω Χωριό.  Την ίδια χρονιά άλλη ομάδα από το Κιρίκιο (περιοχή μεταξύ Κερασούντας και Νικοπόλεως και σε υψόμετρο 3.000 μέτρων) έρχονται και εγκαθίστανται στην περιοχή του Κούκου.  Μετά από σύγκρουση με τον τσιφλικά της περιοχής Καραβίδα, έρχονται στα Αλώνια και εγκαθίστανται στο ψηλότερο σημείο του χωριού, δεξιά της εξόδου προς Παλιόστανη.  Κατασκευάζεται η πρώτη εκκλησία από λαμαρίνες και υποτυπώδες κοινοτικό κατάστημα από ξυλοσανίδες.  Η εκκλησία συγχρόνως είναι και σχολείο.  Εν τέλει αυτή η ομάδα εγκαθίσταται μεταξύ του τωρινού Δημοτικού σχολείου και κατά μήκος του δρόμου έως την πάνω πλατεία.  Μέχρι να ριζώσει στα Αλώνια, είχε περιηγηθεί στα Ιόνια νησιά, όπου δεν στέριωσε. 

1928
Μία μεγάλη ομάδα και αυτή από το Κιρίκιο έρχεται στα Αλώνια, αφού για τέσσερα περίπου χρόνια περιηγείται χωρίς να στεριώσει στην Ηπειρο και συγκεκριμένα στο Γαρδίκι Ιωαννίνων.  Αυτή εγκαθίσταται στο Τσουμπάρ (ψηλό σημείο).  Ο πόνος και η δυστυχία τα πρώτα χρόνια ήταν αβάσταχτα.  Ο Λέων Ιασωνίδης υπουργός του Βενιζέλου δίνει ανάγλυφα την εικόνα που επικρατούσε στην προσφυγιά, με το παρακάτω τηλεγράφημα προς την κυβέρνηση:  «Εις μεν τας κορυφάς του Ολύμπου, θεοί, αμβροσία τε και νέκταρι αγάλλονται, εις δε τας παρυφάς πρόσφυγες λιμώ απόλλυνται». 

Οι πρώτοι δάσκαλοι στα Αλώνια.
1924
 Ο πρώτος δάσκαλος στα Αλώνια ήταν ο Τσιλιγκιρίδης Σπυρίδων από την Εξοχή της Φαδίσανης, ο οποίος είχε αποφοιτήσει από το εκείθεν οκτατάξιο σχολείο και είχε θητεύσει και για ένα έτος στη Μεγάλη Σχολή της Τραπεζούντας (Φροντιστήριο).  Πληρωνόταν από τους πολίτες και κατά την οικονομική δύναμη του εκάστου.  Τα μαθήματα που διδάσκονταν ήταν:  Η Γραμματική με τους κανόνες της που αποστηθίζονταν με βυζαντινή μουσική.  Γλώσσα που διδασκόταν ήταν η γλαφυρά Καθαρεύουσα.  Η Έκθεση λεγόταν Σύνθεσις.  Στην Αριθμητική διδάσκονταν οι τέσσερις πράξεις και τα κλάσματα.  Οι δεκαδικοί αγνοούνταν παντελώς.  Το κύριο βάρος της Ανάγνωσης δίδονταν στη μελέτη εκκλησιαστικών βιβλίων (Οκτάηχος, Συναξάριον κ.λ.π.).  Ο δάσκαλος αυτός (Σπυρής), εγκαταλείπει το χωριό το 1928 για την Κατερίνη.  Τη θέση του καταλαμβάνει ο κύριος Τσακιρίδης, συνομήλικος και των αυτών γνώσεων με τον απερχόμενο.  Η αυστηρότης αμφοτέρων ήταν παροιμιώδης.  Όταν οι γονείς οδηγούσαν για πρώτη φορά στο σχολείο έλεγαν «δάσκαλε έφερα τον παιδά, το κρέας τ’ εσόν, το ‘στουδ’ τ’ εμόν»

1929
Ερχεται από τη Ρωσία και εγκαθίσταται στο χωριό η οικογένεια Κουνατίδη Γεωργίου, εύπορη και ευαίσθητη στο θέμα της παιδείας, η οποία δωρίζει το ποσό των 10.000 δραχμών και χτίζεται με προσωπική εργασία των κατοίκων, το πρώτο δημοτικό σχολείο, στην κεντρική πλατεία του χωριού.

1931
 Διορίζεται ο πρώτος δάσκαλος του Δημοσίου, ονόματι Ξανθόπουλος Μενέλαος, από τη Θεοδοσούπολη (Ερζερούμ Τουρκίας). 

1932
 Διορίζεται η δεύτερη δασκάλα Μαρίκα Τόλιου από τον Κολινδρό και παραμένει τρία χρόνια.  Κατόπιν η κατάσταση ομαλοποιείται και το σχολείο λειτουργεί με δασκάλους του Δημοσίου.

1936
 Ξεκινά να χτίζεται νέο σχολείο με εκούσιες προσφορές και προσωπική εργασία των κατοίκων.  Λίγο προ της ολοκλήρωσής του (υπολείπεται η σκεπή) ξεσπά ο ελληνοιταλικός πόλεμος με συνέπεια να παραμείνει ημιτελές και σε αχρησία μέχρι το 1950.  Το 1951, ρίχνεται τσιμεντένια πλάκα για σκεπή και λειτουργεί μέχρι το 1978 που γίνεται ο μεγάλος σεισμός της Θεσσαλονίκης, οπότε και κρίνεται ακατάλληλο και επικίνδυνο. 
Το χωριό είχε την τύχη να έχει κατοίκους δύο σπουδαίους άνδρες μεγάλης μόρφωσης που έδωσαν μεγάλη ώθηση στο θέμα της προώθησης της παιδείας.  Ο πρώτος ήταν ο Μιλτιάδης Αθανασιάδης του Κωνσταντίνου, γόνος πλούσιας και ευγενούς οικογένειας της διασποράς που ασχολούνταν με το καπνεμπόριο και τα γράμματα.  Είχε αποφοιτήσει από το Γαλλικό Κολέγιο Κωνσταντινουπόλεως, την Αρσάκειο Σχολή και τη Φιλοσοφική Σχολή Αθηνών.  Ο δεύτερος είναι ο Γεώργιος Κουρεύς καταγόμενος από την Τρίπολη του Πόντου, ο οποίος απεφοίτησε από το Ελληνικό Σχολείο Κωτιώρων, ακολούθως από το Φροντιστήριο Τραπεζούντας και τη Θεολογική Σχολή Χάλκης του Πατριαρχείου.  Έλαβε το πτυχίο του το 1903 δια χειρός Πατριάρχου Ιωακείμ του Γ’, όπως έλεγε.  Εκτός αυτών, το χωριό φιλοξενεί και κάποιον ονόματι Νικόλαο με άγνωστα τα λοιπά στοιχεία, από το 1935 έως το 1939.  Ήταν γνώστης των εικαστικών τεχνών (ζωγραφική, θέατρο, σκηνοθεσία, σκηνογραφία κ.λ.π.) και καταγόταν μάλλον από την Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου.  Διδάσκει στο χωριό Ζωγραφική, υδροχρωματισμούς, ελαιοχρωματισμούς, θέατρο, σκηνοθετεί και σκηνογραφεί ο ίδιος θεατρικές παραστάσεις κλασσικών έργων όπως του Άθλιους του Βίκτωρα Ουγκώ.  Πρωτοστατεί στην ίδρυση κινητής και ακίνητης βιβλιοθήκης η οποία στεγαζόταν σε γραφείο που ανεγέρθη στο χώρο του σημερινού κτιρίου του γεωργικού συνεταιρισμού.  Η κινητή βιβλιοθήκη σε διαμορφωμένο σαμάρι κάποιου φιλομαθούς και άκακου γαϊδάρου εξυπηρετεί τη δίψα για βιβλία όχι μόνο τα Αλώνια αλλά και τον Κούκο και τη Σεβαστή.  Θεατρικές παραστάσεις ανεβάζονται σε αίθουσα του Δημοτικού σχολείου. Απογοητευμένος και για προσωπικούς λόγους φεύγει από το χωριό το 1939 χωρίς να αφήσει πίσω του ίχνη.  Το έργο που άφησε ήταν σημαντικό και αυτό φάνηκε από την μετέπειτα πορεία.  Ομως, «ουδέν κακόν αμιγές καλού» και το αντίστροφο.  Εφερε και έμαθε στους κατοίκους την πόκα (χαρτοπαίγνιο) το οποίο τυράννησε και τυραννεί ακόμα αρκετούς από αυτούς.

1970
Ξεκινά να χτίζεται το Γυμνάσιο, πάλι με προσφορές και εθελοντική εργασία των κατοίκων.  Αποπερατώνεται το 1973 και λειτουργεί ανελλιπώς από το 1975 μέχρι σήμερα.

1987
Αποπερατώνεται και παραδίδεται στο χωριό το σημερινό Δημοτικό Σχολείο.  Αυτό το σχολείο είναι το μόνο που κτίστηκε αποκλειστικά με δημόσιο χρήμα. Ολες αυτές τις πληροφορίες τις συνέλεξα από τον συνταξιούχο πλέον γραμματέα της Κοινότητας Αλωνίων, Τοπαλίδη Χαράλαμπο, ο οποίος φιλοδοξεί και είναι στα άμεσα σχέδιά του να εκδώσει ένα βιβλίο με την ιστορία του χωριού. Ως διευθυντής του σχολείου τον ευχαριστώ για την αμέριστη βοήθειά του στο να καταγράψουμε πολύ συνοπτικά την ιστορία του χωριού και των σχολείων.

                   Με τιμή   
 Ο προϊστάμενος του σχολείου
         Κωνσταντίνος Λιάκος

  

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΛΩΝΙΩΝ «ΔΙΟΓΕΝΗΣ Ο ΚΥΝΙΚΟΣ»

            Δημιουργήθηκε στις αρχές τις δεκαετίας του ’80.  Στην αρχή μπορούμε να πούμε, ήταν μόνο «στα χαρτιά».  Ύστερα από 2 με 3 έτη άρχισε να δραστηριοποιείται.  Άρχισε να παίρνει πρωτοβουλίες σε διάφορα θέματα του χωριού.  Στις αρχές της δεκαετίας του ’90 άρχισε η ακμή του συλλόγου.  Δημιουργήθηκε χορευτικό και με το χοροδιδάσκαλο ο σύλλογος έδινε την ευκαιρία στα παιδιά του χωριού να μάθουν τους χορούς τους οποίους χόρευαν οι πρόγονοί τους στον Πόντο.  Δημιουργήθηκε ακόμη τμήμα εκμάθησης λύρας για τα παιδιά που ενδιαφέρονται να γνωρίζουν και να παίζουν αυτό το όργανο.  Για πολύ λίγο διάστημα, περίπου ενάμισι χρόνο, δημιουργήθηκε θεατρικό τμήμα με προτίμηση στο ποντιακό θέατρο και τμήμα ραπτικής για κορίτσια που ήθελαν να μάθουν αυτή την τέχνη.  Ήταν η εποχή που ο σύλλογός μας ήταν στην ακμή του.  Διοργάνωνε χορούς σε κέντρα στις μεγάλες γιορτές του χρόνου και συγχρόνως παίζονταν κωμικά έργα στην ποντιακή γλώσσα και παραδοσιακές στολές.  Ο σύλλογος ακόμη βοηθούσε ανθρώπους με οικονομικά προβλήματα μες στο χωριό και ακόμη με το σύλλογο, τα παιδιά Χριστούγεννα και Πρωτοχρονιά γυρνούσαν όλο το χωριό με τη λύρα και λέγανε τα κάλαντα.  Ο σύλλογός μας συμμετείχε κάθε χρόνο στη δενδροφύτευση και στην επέτειο μνήμης για τη «Γενοκτονία των Ποντίων», από τους Τούρκους.  Ο σύλλογος «Διογένης ο Κυνικός» συντηρούνταν από τις εισπράξεις των χορών και των άλλων εκδηλώσεων τις οποίες διοργάνωνε ή συμμετείχε αλλά και από την Κοινότητα Αλωνίων που έπαιζε σημαντικό ρόλο γι’ αυτόν.  Ο σύλλογός μας όμως τον τελευταίο χρόνο έχει, μπορούμε να πούμε βρεθεί σε φθίνουσα πορεία, λόγω της μη ικανοποιητικής προσέλευσης παιδιών για να στελεχώσουν τα διάφορα τμήματά του.  Πάντως γίνονται προσπάθειες αναδιοργάνωσής του αλλά θα χρειαστεί αρκετός κόπος και χρόνος για να αποδώσουν.  

   

ΤΟ ΠΑΝΩ ΧΕΡΙ ΣΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ - Η ΗΜΕΡΑ ΤΗΣ ΜΠΑΜΠΩΣ   

            Όπως κάθε χρόνο γιορτάστηκε και φέτος στις 8 Ιανουαρίου η ημέρα της Μπάμπως.  Στη γιορτή βασικό πρόσωπο είναι η γυναίκα που έχει το πάνω χέρι, δηλαδή είναι η ημέρα της γυναικοκρατίας.  Αυτή τη μέρα η γυναίκα πηγαίνει και διασκεδάζει και οι άντρες κάθονται στο σπίτι και συγυρίζουν, σκουπίζουν, μαγειρεύουν κ.ά.  Με λίγα λόγια κάνουν τις γυναικείες δουλειές.  Η γιορτή έχει τις ρίζες της στη Βουλγαρία.  Την έφεραν μαζί τους οι πρόσφυγες που ήρθαν από εκεί.  Στο Κίτρος εγκαταστάθηκαν αρκετοί πρόσφυγες που κάθε χρόνο αναβιώνουν το έθιμο αυτό.  Τότε τιμούσαν τη Μπάμπω, δηλαδή τη μαμή, που συνήθως ήταν η γεροντότερη γυναίκα του χωριού και η οποία βοηθούσε τις γυναίκες να ξεγεννήσουν. 

Για να την ευχαριστήσουν όλες οι γυναίκες μαζεύονταν στο σπίτι της.  Της πήγαιναν δώρα και γλυκά και τη φίλευαν, ψητό φαγητό λάχανο, πλιγούρι.  Μετά χόρευαν και τραγουδούσαν, με παραδοσιακά όργανα.  Στα παλιά χρόνια το έθιμο αυτό, οι γυναίκες το έπαιρναν στα σοβαρά και απείχαν από κάθε δουλειά.  Τους άντρες τους είχαν πάντα σύμφωνους.  Στα τωρινά χρόνια όμως οι γυναίκες δεν καταπιέζονται όπως παλιά και έτσι δεν υπάρχει λόγος η γυναίκα να απέχει από όλες τις δουλειές.  Γι’ αυτό και η γιορτή έχει χάσει πολύ τη ζωντάνια της.  Το μεσημέρι και μετά οι γυναίκες ντυμένες με παραδοσιακές στολές, μαζεύονται στη μεγάλη αίθουσα της κοινότητας.  Εκεί κάνουν ότι θέλουν.  Μπορείς μάλιστα να πας και να παρακολουθείς ως θεατής.  Οι άντρες όμως θα πρέπει να προσέχουν.  Οι γυναίκες αιφνιδίως μπορούν να πάρουν ότι θέλουν πάνω από τον άντρα, π.χ. τα γυαλιά του άντρα, το καπέλο κ.ά.  Οι άντρες για να τα πάρουν πίσω πρέπει να καταβάλουν ένα χρηματικό ποσό στις γυναίκες.  Αρχηγός της ομάδας είναι η μαμή, η οποία κρατάει ένα λάβαρο, σύμβολο της γονιμότητας.  Το απόγευμα, οι γυναίκες με συνοδεία παραδοσιακών οργάνων, κινούνται προς το καφενείο και στη διαδρομή χορεύουν.  Προσοχή όμως στους οδηγούς των αυτοκινήτων γιατί αν βρεθούν μπροστά στην πομπή, θα πρέπει να πληρώσουν πρόστιμο στις γυναίκες.  Έτσι περνάει όλη η μέρα.  Την επαύριο τα πράγματα επιστρέφουν πάλι στην καθημερινότητα.

 

Η ΙερΑ ΜονΗ ΠαναγΙας ΜακρυρΑχης.

            Μία από τις πιο αξιόλογες μονές της Πιερίας είναι η Παναγία Μακρυράχη, στην περιοχή της Παλιόστανης.  Παμπάλαιες παραδόσεις αναφέρουν ότι η Ιερά Μονή της Παναγίας Μακρυράχης, αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου, ιδρύθηκε στα βυζαντινά χρόνια.  Κάποιοι υποστήριζαν ότι χτίστηκε το 10^ο αιώνα, ενώ ορισμένοι άλλοι το 14^ο αιώνα.  Η μονή παλιότερα είχε μετόχι μέσα στον Κολινδρό, αφιερωμένο στην Παναγία.
Το 1822, στα πλαίσια της μεγάλης εθνεγερσίας στην περιοχή του Ολύμπου και των Πιερίων εναντίον της τουρκικής κατοχής, το μοναστήρι καταστράφηκε από τους Τούρκους.
Μετά όμως από λίγα χρόνια ξανακτίστηκε το 1840 από τους κατοίκους των γύρω χωριών.  Κάποιοι ιστορικοί της εποχής αναφέρουν ότι το μοναστήρι λειτούργησε για λίγα χρόνια, ως γυναικείο αλλά λόγω της τουρκικής τρομοκρατίας, οι μοναχές αναγκάστηκαν να το εγκαταλείψουν.
Έτσι άρχισε από το 1850-55, σιγά σιγά η παρακμή του μοναστηριού.  Από την εποχή αυτή μέχρι και το 1880 διάφοροι καπετάνιοι χρησιμοποιούσαν σαν καταφύγιο το μοναστήρι.  Για να προστατέψουν μάλιστα από τους κλέφτες και τους Τούρκους τα ιερά κειμήλια του μοναστηριού, τα μετέφεραν στο μοναστήρι Ξηροχωρίου Ευβοίας (σημερινή Ιστιαία) όπου συνεχίζουν να βρίσκονται μέχρι σήμερα.
Αυτή η κατάσταση ερήμωσης και εγκατάλειψης διάρκεσε μέχρι τη δεκαετία του ’30.  Μια προσπάθεια επαναλειτουργίας του έγινε το 1934 όταν περαστικοί καλόγεροι εργάστηκαν για τη συντήρηση και τη διατήρηση των κτιρίων, αλλά και αυτοί το εγκατέλειψαν για άγνωστους σε εμάς λόγους.
Στα χρόνια της κατοχής (1940-1944) και των εμφυλίων πολέμων το μοναστήρι από ιερό προσκύνημα μετατράπηκε σε στρατόπεδο συγκέντρωσης κρατουμένων των Γερμανών, και υπέστη σοβαρές ζημιές.
Το 1945 έγινε απόπειρα ανατίναξής του από τους Γερμανούς, χωρίς επιτυχία, γιατί είχαν πληροφορίες ότι βρήκαν καταφύγιο Έλληνες στρατιώτες.  Το 1972 λόγω της φθοράς που υπέστη με το πέρασμα των χρόνων κατεδαφίστηκε.  Πιστεύουμε ότι θα μπορούσαν να γίνουν κάποια έργα υποδομής και αναστήλωσης, ώστε να σωθούν κάποια κτίσματα που ανάγονται σε παλιότερες εποχές.
Ευτυχώς όμως εδώ και λίγα χρόνια το μοναστήρι ξαναλειτουργεί.  Με τις κατάλληλες διορθώσεις έχει γίνει πολύ ωραίο.  Στο μοναστήρι τώρα βρίσκονται τρεις μοναχές προστάτες της εικόνας της Παγαγίας, ενώ αποτελεί το κέντρο προσκύνησης των κατοίκων όλης της Πιερίας.