Η ΑΥΓΗ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΕΝ. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΣΕ ΕΙΚΟΝΕΣ 

Η εποχή των πιονιέρων ΕΕΚ των ΗΠΑ

 * 

            Το αεροσκάφος ήταν καρπός κόπου και μόχθου πολλών εμπνευσμένων εφευρετών – από τον Da Vinci και τους frères Montgolfier μέχρι τους Wilbur και Orville Wright – αλλά ως τις αρχές του 20^ου αιώνα παρέμεινε  ένα αξιοπερίεργο αντικείμενο περιορισμένο σε μερικούς μόνον επιστημονικούς ή ‘χομπίστικους’ κύκλους.

Όπως όμως έλεγαν μερικοί αρχαίοι ημών πρόγονοι ‘Πόλεμος Πατήρ Πάντων’ (η ρήση βέβαια αποτελεί θέμα εκτεταμένης φιλοσοφικής συζήτησης, καθ’ ότι τα παιδιά του Πολέμου είναι τα περισσότερα ... μάλλον ορφανά), τα πολλαπλά ‘προσόντα’ του νεότευκτου τότε αεροσκάφους έγιναν φανερά κυρίως στη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου.

   Χρησιμοποιήθηκε σαν κατασκοπευτικό/αναγνωριστικό, βομβαρδιστικό και καταδιωκτικό (όλοι κάπου θα έχουμε ακούσει για τα κατορθώματα του ‘Κόκκινου Βαρώνου’ Manfred Von Richthofen -σκοτώθηκε σε ηλικία 25 ετών- που με το ‘φοβερό’ του Fokker ήταν ο τρόμος των άσσων της Γηραιάς Αλβιώνος –φωτό)

Αποτέλεσμα λοιπόν του πολέμου ήταν να κατασκευαστούν μαζικά πολλά και πολυποίκιλα αεροσκάφη που κατόπιν αξιοποιήθηκαν σε διάφορες ειρηνικές χρήσεις. Το αεροπορικό ταχυδρομείο (με τα λεγόμενα ‘ποστάλια’) ήταν μία απ’ αυτές που τέθηκαν αμέσως σε υπηρεσία κατ’ αρχήν κυρίως στις ΗΠΑ – λόγω των μεγάλων αποστάσεων.

Όπως θα δείτε παρακάτω, η γρήγορη επέκταση της χρήσης του α/φους σε καιρό ειρήνης γιά κάλυψη των νέων αναγκών ταχύτητας της εποχής (αρχικά με το ταχυδρομείο και κατόπιν με την ίδρυση των πρώτων αεροπορικών εταιριών) οδήγησε – με μαθηματική σχεδόν ακρίβεια – στην επινόηση της διευθέτησης της εναέριας κυκλοφορίας.

Η ιστορία του Ελέγχου Εναέριας Κυκλοφορίας, καθώς έλκει την καταγωγή της από την επέκταση και τον εκσυγχρονισμό του ταχυδρομείου των ΗΠΑ, θυμίζει λίγο ιστορία των πιονιέρων του Φαργουέστ...

(Το φωτογραφικό υλικό προέρχεται από το αρχείο Seltzer και έγινε προσιτό στον γράφοντα από τον ΕΕΚ Γιάννη Μανσόλα που τα τελευταία 15  χρόνια εργάζεται σαν εκπαιδευτής στο Instilux. Τον ευχαριστώ γιά την προσφορά του)

***

1.         Το 1920 η Υπηρεσία Ταχυδρομείων των ΗΠΑ χρησιμοποιούσε αρκετούς ραδιοπομπούς ώστε να επικοινωνούν μεταξύ τους τα τότε ‘αεροδρόμια’ όπου στάθμευαν τα ταχυδρομικά τους α/φη.  Στην 1^η  φωτό βλέπουμε τον ‘Σταθμό Ελέγχου’ στο Salt Lake City της Utah την περίοδο 1921. Ο πομπός βρίσκεται αριστερά και ο δέκτης δεξιά. Στο κέντρο είναι το χειριστήριο Μόρς και τα ακουστικά. Με το υλικό αυτό γινόταν η ανταλλαγή πληροφοριών μετεωρολογίας καθώς και ώρας άφιξης/αναχώρησης των α/φών. Σε περίπτωση ξαφνικής αλλαγής των μετεωρολογικών συνθηκών κατά τη διάρκεια μιάς πτήσης δεν υπήρχε τρόπος να ειδοποιηθεί ο πιλότος και γι’αυτό έγιναν προσπάθειες να υιοθετηθεί το τότε ‘πρωτοποριακό’ σύστημα της αμφίφορης ραδιοεπικοινωνίας με τα α/φη! Τελικά το πρώτο τέτοιο σύστημα εδάφους/αέρος δοκιμάστηκε πειραματικά γιά πρώτη φορά στο College Park Airport του Maryland το 1927.

2.         Το εικονιζόμενο α/φος είναι ένα βρετανικής κατασκευής de Haviland DH-4, που χρησιμοποιήθηκε σαν ‘βομβαρδιστικό’ ή κατασκοπευτικό στον Α’ παγκόσμιο πόλεμο. Αρκετά από αυτά είχαν κατασκευαστεί στις ΗΠΑ γιά τις πολεμικές ανάγκες του τότε Στρατού Αέρος από την Dayton Wright Corp. Μετά τον πόλεμο μερικά από αυτά τροποποιήθηκαν σε ταχυδρομικά καί χρησιμοποιήθηκαν πολύ στις αρχές της δεκαετίας του 1920. Ο ίδιος ο Lindbergh πετούσε με ένα τέτοιο DH-4 στις ταχυδρομικές του αποστολές.

3.                              Ταχυδρομικό α/φος με σύμβαση εκμετάλλευσης που χρησιμοποιήθηκε από την Υηρεσία Ταχυδρομείων των ΗΠΑ περί το 1921

4.                  Ταχυδρομικός Σταθμός ραδιοτηλεφωνίας του 1926 στο North Platte, Nebraska. 

 5.                  Οι εικονιζόμενοι σε τούτη τη φωτό του 1929 είναι υπάλληλοι του ‘Τμήματος Φάρων’ του Υπουργείου Εμπορίου, επιφορτισμένοι με τη συντήρηση των φάρων κατά μήκος των αεροδιαδρόμων (!) της πολιτικής αεροπορίας στο  Rock Springs του  Wyoming. 

 6.      Αυτός είναι ο Archie League (φερόμενος ως ο Πρώτος Ελεγκτής Εναέριας Κυκλοφορίας) στο αεροδρόμιο του Lambert Field το 1929, μέ ‘πλήρη χειμερινή εξάρτυση’

7.         Εδώ ο Archie League βρίσκεται στο ‘πόστο’ του στο τέλος του διαδρόμου προσγείωσης στο Lambert Field, αυτή τη φορά όμως με την ‘θερινή’ του εξάρτυση. Ομπρέλλα παραλίας, φορητή σεζ-λόγκ, ‘μαρμίτα’ με σάντουιτς (το μαύρο κουτί που κρέμεται δεξιά) και το απαραίτητο καροτσάκι με τα σημαιάκια. Όταν άλλαζε ο άνεμος ο Archie τα φόρτωνε όλα στο ειδικό καροτσάκι και μετακόμιζε το ‘πόστο’ στον άλλο διάδρομο. Ο ίδιος επινόησε και τις διαδικασίες που εφάρμοζε στο αεροδρόμιο.  

8.                  Ο ΕΕΚ Larry Jewell γύρω στα 1933. Εδώ ο Larry επιδεικνύει την ‘τεχνική χρήσης του ‘ALTIS lamp’ με ταυτόχρονη χρήση μικροφώνου... 

9. 9.    ΠΕΑ Cleveland, Ohio (1930). 

 Είναι ίσως παγκοσμίως ο πρώτος Πύργος Ελέγχου Αεροδρομίου που εξοπλίστηκε με σύστημα R/T αλλά ταυτόχρονα και υλοποίηση των πρώτων αρχιτεκτονικών σχεδίων για ΠΕΑ που εφαρμόστηκαν πειραματικά και κατόπιν γενικεύτηκαν. Προσέξτε το μεγάλο ‘σύστημα εξαερισμού’ στην γυάλινη οροφή! Φαντάζεστε τι ζέστη θα έκανε το καλοκαίρι μέσα σ’αυτό το θερμοκήπιο...

10.  10.    ‘Σταθμός Ελέγχου Κυκλοφορίας Αεροδιαδρόμων’ του Newark . Δεκ. 1935

 Αυτός ο ‘Σταθμός Ελέγχου Κυκλοφορίας Αεροδιαδρόμων’, όπως ονομάστηκε, ήταν επινόηση των τότε αεροπορικών εταιριών και αποτελεί το πρώτο εγχείρημα ‘τακτοποίησης των αιθέρων’ (είδες η ιδιωτική πρωτοβουλία;)   βρισκόταν δε κάπου στο 2^ο όροφο του αερ/μίου του Newark. Οι εταιρείες βλέποντας ότι το πείραμα πέτυχε, γρήγορα δημιούργησαν και άλλα Κέντρα Ελέγχου στο Cleveland και στο Chicago και τα στελέχωσαν με προσωπικό από τις τάξεις τους. Το ‘μυαλό’ πίσω από αυτά τα Κέντρα αυτά ήταν ο Earl Ward, διευθυντής επιχειρήσεων της American Airlines στο Σικάγο. Με την υποστήριξη του Glen Gilbert, βοηθού επιθεωρητού πτήσεων στο Σικάγο ο οποίος κατέστρωσε τις απαιτούμενες ειδικές διαδικασίες, κατέληξαν στην πρώτη Εταιρική Συμφωνία όπου συμμετείχε η πλειοψηφία των τότε εταιριών. Η επιτυχία των δοκιμών έπεισε το Υπουργείο Εμπορίου να προσλάβει τον Earl Ward σαν επικεφαλής υπεύθυνο στο νεοσύστατο Τμήμα Επιχειρήσεων Αεροδιαδρόμων (Airways Operations Division).      

11.    Ο ΠΕΑ και το κτίριο του Αεροδρομίου του Newark – 1935

Το κτίριο αυτό κατασκευάστηκε το 1934 σαν ενιαίο σύνολο μαζί με ένα ‘μοντέρνο’  ΠΕΑ που εφοδιάστηκε με ραδιοπομπό χαμηλών συχνοτήτων καθώς και με αρκετούς δέκτες μεταβλητής συχνότητας.

Παρ’όλα αυτά επειδή τα περισσότερα α/φη της εποχής δεν ήσαν εφοδιασμένα με ρ/τ, το ALTIS lamp συνέχισε να παίζει ακόμη σημαντικό ρόλο. Κάτι άλλο που έμελλε να διορθωθεί πολύ αργότερα ήταν το ‘αρχιτεκτονικό ντιζάϊν’ των ΠΕΑ της εποχής που ήθελε το τζαμωτό να αποτελείται από πολύ στενούς υαλοπίνακες (με αποτέλεσμα την μειωμένη ορατότητα) δίκην ‘φάρου’!

12.    Earl Ward – ο ‘πατέρας’ του Ελέγχου Κυκλοφορίας Εν. Διαδρόμων.

Ο Earl Ward στην αρχή εργάστηκε σαν πιλότος των Ταχυδρομείων και κατόπιν σε αεροπορικές εταιρίες. Στις αρχές της δεκαετίας του ’30 έγινε επικεφαλής πιλότος στην American Airlines με βάση το Σικάγο. Ο συνεργάτης του Ward, Glen Gilbert, ήταν βοηθός επιθεωρητού πτήσεων. Με την ‘αλματώδη’ τότε αύξηση των IFR πτήσεων, ο Ward άρχισε να ‘ανησυχεί’ μπροστά στο ενδεχόμενο (ή ίσως και πραγματικότητα που ..ποτέ δεν θα μάθουμε) μίας σύγκρουσης α/φων στον αέρα…

Σκέφτηκε λοιπόν να βάλει τους χειριστές ρ/τ (εδάφους/αέρα) της εταιρίας να καταγράφουν και να ανταλλάσσουν  μεταξύ τους πληροφορίες θέσης σχετικά με τις αφιξο-αναχωρήσεις στο Σικάγο. Τις σχετικές διαδικασίες τις εκπόνησε ο Gilbert. Παρ’ όλο που η επινόηση αυτή προσέδωσε ένα βαθμό ασφάλειας στις πτήσεις της Α.Α. ο Ward σύντομα κατάλαβε ότι για καλύτερα αποτελέσματα έπρεπε να επιτύχει και τη συμμετοχή των υπολοίπων εταιριών. Δεν άργησε λοιπόν να πείσει τις TWA,  United και Eastern Airlines να ‘μπουν’ στο παιχνίδι. Ο Gilbert  ανέλαβε και πάλι να εκπονήσει ένα ‘πακέτο’ διαδικασιών για χρήση στην περιοχή του Σικάγο το οποίο όμως, παρ’ όλο που στην πράξη απεδείχθη αποτελεσματικό, στηριζόταν στην εθελουσία συμμετοχή και συνεργασία μεταξύ των πιλότων για εξασφάλιση του απαιτούμενου διαχωρισμού!

Έπρεπε λοιπόν να πάνε ένα βήμα πιο πέρα και να εκπονήσουν ένα ενιαίο σύνολο υποχρεωτικών κανόνων και κανονισμών που να περιλαμβάνει συγκεκριμένα ύψη και διαδρομές, η δε υποχρεωτική γιά όλους συμμόρφωση προς αυτά να ελέγχεται από ένα εξουσιοδοτημένο Κέντρο.

Με αυτά τα καινούργια εφόδια, οι Ward και Gilbert ετοίμασαν την πρώτη στην ιστορία Σύμβαση, όπου οι εταιρίες συμφώνησαν να τηρούν τους κανονισμούς στην περιοχή πτήσεων που περιλάμβανε διαδρομές μεταξύ των  τεσσάρων  μεγάλων α/μιων: Chicago, Newark, New Jersey και Cleveland.

13 – 14.   Στη φωτό 13 εικονίζεται ο πρώτος στρατιωτικός ΠΕΑ που ανήκε στο τότε Σώμα Στρατού Αέρος στη βάση Mitchel της Νέας Υόρκης.

Εγκαινιάστηκε το 1936 με πρώτο στρατιωτικό ΕΕΚ τον Charles Carmody (δεξιά στη φωτό 14)

15.      Όπως είπαμε πιο πάνω (12), το 1935 με εμπνευστή τον Earl Ward και βοηθό τον Glen Gilbert, έγινε στο Σικάγο η υπογραφή της πρώτης Συμφωνίας  μεταξύ των αεροπορικών εταιριών για την αποφυγή συγκρούσεων α/φων στον αέρα και διευθέτηση της εναέριας κυκλοφορίας μεταξύ μερικών βασικών α/μιων.

Στα 1936 το Γραφείο Εναέριου Εμπορίου των ΗΠΑ, ανέλαβε τη διοίκηση των κέντρων ελέγχου εν. Κυκλοφορίας καθώς και τη στελέχωσή τους, πράγμα που αρχικά ήταν αρμοδιότητα των εταιριών. Οι εικονιζόμενοι είναι οι πρωτεργάτες και τα στελέχη αυτών των κέντρων ελέγχου (σε κύκλο κάτω στο κέντρο ο Ward  και αριστερά ο Gilbert)