Αναλυτικός πίνακας αρχαιολογικών ευρημάτων

ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΣΕΙΡΑ

Χρονολογική περίοδος 8
Ευρήματα που χρονολογούνται από το 1.700 έως το 740 π.Χ.

Αρχαιότερο δείγμα Γραμμικής Γραφής Β' – Ολυμπία (17ος π.Χ. αι.)

Βότσαλο με το αρχαιότερο δείγμα της λεγόμενης "μυκηναϊκής" Γραμμικής Γραφής Β' (μέσα του 17ου π.Χ. αιώνα).

Βρέθηκε σε προϊστορική ιδιωτική οικία (και όχι σε ανάκτορο) στην θέση Αγριελίτσες της κοινότητος Καυκανιάς, 7 χιλιόμετρα βόρεια της Ολυμπίας.
Ανασκαφική δραστηριότητα της Ξένης Αραπογιάννη, προϊσταμένης στην Ζ' Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Ολυμπίας.

[ΠΗΓΗ κειμένων και εικόνων : http://www-diotima.math.upatras.gr/~etymon/etymon.html και άρθρο του Μάριου Δημόπουλου στο περιοδικό "ΙΧΩΡ" τ.3 (Νοέμ. 2000) σελ. 20].

Παλαιότερη τυπογραφία στον κόσμο – Δίσκος Φαιστού Κρήτης (17ος π.Χ. αι.)

Βρέθηκε το 1908 σε υπόγειο χώρο συγκροτήματος οικιών, πέριξ των ανακτόρων της Φαιστού, καλυμμένος από άσπρες τέφρες θρησκευτικών τελετών.

Χρονολογείται στην αρχή των Νεοανακτορικών χρόνων (17ος π.Χ. αιώνας) και φέρει σημεία της "ιερογλυφικής γραφής" και στις δύο όψεις, που αποτυπώθηκαν με σφραγίδες, όταν ο πηλός ήταν νωπός.

Πρόκειται λοιπόν για την παλαιότατη ένδειξη τυπογραφίας στον κόσμο, αναπαραγωγής γραπτών κειμένων με καλούπια σημείων. Και οι δύο επιγραφές έχουν αποτυπωθεί σε δεξιόστροφη σπειροειδή διάταξη, από την περιφέρεια προς το κέντρο.

Ίδια γραφή έχει βρεθεί και σε έναν από τούς πέλεκυς που βρέθηκαν στο Μινωικό ιερό σπήλαιο του Αρκαλοχωρίου, καθώς και σε έναν πυραμοειδή λίθο που βρέθηκε στην περιοχή των Μαλλιών.

[ΠΗΓΗ κειμένων : Περιοδικό "ΔΑΥΛΟΣ" τ.147 (Μάρτιος 1994), τ. 223 (Ιούλιος 2000) και http://www.ancientgr.com, η δε εικόνα προέρχεται από το βιβλίο του Χρήστου Δ. Λάζου : "ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ" εκδόσεις ΑΙΟΛΟΣ].

Νέα ευρήματα – Ακρωτήρι Θήρας (1.630 π.Χ.)

Μεγάλα πλεκτά καλάθια και σημαντικές ποσότητες οργανικής ύλης (αλεύρι ή κονιορτοποιημένο άχυρο) είναι τα νέα ευρήματα που ήρθαν στο φως κατά τις εργασίες διάνοιξης 100 βαθιών φρεάτων μέσα στον αρχαιολογικό χώρο του Ακρωτηρίου της Θήρας, για την ανέγερση του νέου στεγάστρου.

Τα «πλεκτά σκεύη» διατηρούνται άριστα 3.600 χρόνια μετά την έκρηξη του ηφαιστείου. Πιστεύεται ότι στην αρχή της έκρηξης οι θερμοκρασίες ήταν χαμηλές και έτσι τα ψάθινα σκεύη σκεπάστηκαν προτού απανθρακωθούν.

Εν τω μεταξύ, σε μεγάλο βάθος και με δυσκολία ανασκάπτεται μέσα από τα φρέατα των πεσσών του νέου στεγάστρου ένας άλλος οικισμός της Πρωτοκυκλαδικής Εποχής.

Επίσης, κάτω από τον φυσικό ηφαιστειογενή βράχο βρέθηκαν πολλά υπόσκαφα κοιλώματα, είτε φυσικά είτε λαξευμένα.

Τα νέα αυτά στοιχεία πυροδοτούν νέες ανασκαφές, ενώ τροποποιούνται τα σχέδια για το νέο στέγαστρο που έχει ήδη αρχίσει να κατασκευάζεται.

Θήρα : Ακρωτήρι· άποψη της Δυτικής Οικίας

Υπολογίζεται ότι το στέγαστρο αυτό θα είναι έτοιμο ως το 2003, οπότε ο επισκέπτης θα μπορεί να δει σκηνές της καθημερινής ζωής, όπως ήταν λίγο πριν από την έκρηξη το 1.630 π.Χ. (σύμφωνα με πρόσφατες επιστημονικές μελέτες, αυτή είναι η χρονολογία της έκρηξης του ηφαιστείου, και όχι το 1.520 π.Χ.).

[ΠΗΓΗ κειμένου : Ένθετο «ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ» σελ. 6 του περιοδικού "ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ" τ.77 (Οκτ. – Δεκ. 2000), ενώ η φωτογραφία από την Θήρα (Ακρωτήρι· άποψη της Δυτικής Οικίας) προέρχεται από την Διαδικτυακή Διεύθυνση του Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού : http://www2.fhw.gr/chronos/02/gr.html].

Μυκηναϊκά ευρήματα – ποταμός Άμπερ – Γερμανία (16ος π.Χ. αι.)

«Μυκηναϊκός θησαυρός στην κοιλάδα του ποταμού Άμπερ. Εντυπωσιακό εύρημα ενός ερασιτέχνη αρχαιολόγου βρισκόταν 3.600 χρόνια κάτω από τη γη»

... Με αυτά τα λόγια ως επικεφαλίδα αναφέρει η γερμανική ημερήσια εφημερίδα Tz στις 24.11.1998 το πραγματικά καταπληκτικό εύρημα του Γερμανού γιατρού και ερασιτέχνη αρχαιολόγου κ. Manfred Moosauer.

Οι επιστήμονες παλαιοντολόγοι εκτιμούν, πως τα ανευρεθέντα τυχαία χρυσά κοσμήματα έχουν άμεση σχέση με την τεχνική επεξεργασία εκείνων των Μυκηνών.

Γι’ αυτό και συμπεραίνουν, πως στην εποχή αυτή (β' χιλιετία π.Χ.) υπήρχαν πολύ στενές εμπορικές και μορφωτικές σχέσεις ανάμεσα στην Κεντρική Ευρώπη και την Ελλάδα.

[ΠΗΓΗ κειμένου και φωτογραφίας : Άρθρο του Σωκράτη Παλαιστή στο περιοδικό "ΔΑΥΛΟΣ" τ.211 (Ιουλ. 1999)].

Αρχαιότερο χάλκινο τάλαντο – Κύμη Ευβοίας (μέσα 16ου π.Χ. αι.)

Χάλκινο τάλαντο από ναυάγιο που βρέθηκε στην Κύμη Ευβοίας και χρονολογείται στα μέσα του 16ου π.Χ. αι.

Η πρώτη διεθνής κλίμακα αξιών βασίστηκε στον συνδυασμό βοδιού και μετάλλου..!
Σε πολλά σημεία του ελλαδικού κόσμου, στα ανάκτορα της Κνωσσού και των Μυκηνών, βρέθηκαν χάλκινα ή ορειχάλκινα τάλαντα σε σχήμα δοράς βοδιού από το οποίο έχει «αφαιρεθεί» η ουρά και το κεφάλι.
Αλλά και στην Αίγυπτο, σε τοιχογραφίες του τάφου του Rekhmare, "πρωθυπουργού του Τούθμωσι του Γ' (1.482 - 1.450 π.Χ.), εικονίζονται Μυκηναίοι, Κρήτες και Κύπριοι να προσφέρουν στον φαραώ, ανάμεσα στα άλλα δώρα, χάλκινα τάλαντα.
Το σύνηθες βάρος του ήταν 25,5 κιλά και άξιζε 6.000 δραχμές (της εποχής εκείνης φυσικά).

[ΠΗΓΗ κειμένου και φωτογραφίας : Άρθρο του Δημητρίου Ν. Γαρουφαλή (Αρχαιολόγος) στο περιοδικό "CORPUS" τ.13 (Φεβρ. 2000) σελ. 36 και άρθρο της Αναστασίας Κουτσουδάκη (Αρχαιολόγος) στο περιοδικό "CORPUS" τ.23 (Ιαν. 2000) σελ. 60].

Προμυκηναϊκός τάφος στην Δεκέλεια - Κύπρος (1.600 - 1.400 π.Χ.)

Οι απρόσμενες ανακαλύψεις τάφων και μάλιστα ανέπαφων, οι οποίοι επιρρίπτουν σημαντικό φως στις πτυχές του κυπριακού πολιτισμού, φαίνεται πως δεν είχαν προηγούμενο κατά το περασμένο έτος για τους αρχαιολόγους του νησιού.

Εργασίες τεχνικής εταιρίας στην Ξυλοτύμβου, τοποθεσία εντός της βρετανικής στρατιωτικής βάσης της Δεκέλειας, διεκόπησαν απότομα καθώς οι εργάτες κτύπησαν την οροφή κτιστού τάφου.

Στο εσωτερικό του βρέθηκαν σι σκελετοί τουλάχιστον 20 ατόμων μαζί με 152 κτερίσματα, που αποτελούσαν χάλκινες χάντρες κοσμημάτων, μαχαίρια, ξίφη και αντικείμενα κεραμικής.

Το σύνολο χρονολογήθηκε ανάμεσα στο 1.600 έως το 1.400 π.Χ. και ανήκει στην Ύστερη Χαλκοκρατία, πριν από την εγκατάσταση των μυκηναίων στο νησί.

Ο ανασκαφέας του τάφου, αρχαιολόγος Κώστας Φλουρέντζος, της διεύθυνσης αρχαιοτήτων Κύπρου, τόνισε ότι πρόκειται για πολύ σπάνιο και σημαντικό εύρημα, γιατί ανήκει στη μεταβατική περίοδο από τη Μέση στην Ύστερη Εποχή του Χαλκού.

Κτέρισμα του τάφου

Πιθανόν ο τάφος αποτελεί τμήμα άγνωστου νεκροταφείου στην περιοχή της Ξυλοτύμβου.

[ΠΗΓΗ κειμένου και φωτογραφίας : Περιοδικό CORPUS τ.13 (Φεβρ. 2000) σελ. 9 - επιμέλεια στήλης Αντώνης
Λεβέντης (Αρχαιολόγος)].

Ανακτορικός Λουτήρας - Πύλος (14ος - 11ος π.Χ. αι.)

Στην Πύλο οι εγκαταστάσεις των ανακτόρων με τους χώρους της κατοικίας και απασχολήσεως του άνακτος και του πολυαρίθμου προσωπικού του, εκάλυπταν έκταση πυκνά κατειλημμένη πέντε ως έξι τουλάχιστον στρεμμάτων.

Υπήρχαν οι χώροι που προορίζονταν για τους υπαλλήλους της διοικήσεως και τα αρχεία του ανακτόρου, τα εργαστήρια και τις γεμάτες από ράφια και σειρές τεραστίων πιθαριών αποθήκες.

Επίσης, στους επάνω ορόφους υπήρχαν, εκτός από τα διαμερίσματα του άνακτος και της οικογενείας του, δωμάτια λουτρού και ξενώνες.

Όλοι αυτοί οι χώροι, εφοδιασμένοι με πυκνά και καλομελετημένα δίκτυα αποχετεύσεως, ήταν κτισμένοι για να διαρκέσουν.

Ακόμη και σήμερα διακρίνονται τα ίχνη της προσεκτικής και συστηματικής συντηρήσεως και ανανεώσεώς τους.

Στην φωτογραφία παρουσιάζεται ο λουτήρας που βρέθηκε σε δωμάτιο του ανακτόρου.

[ΠΗΓΗ κειμένου και φωτογραφίας : "Ιστορία Ελληνικού Έθνους" της Εκδοτικής Αθηνών Τόμος Α σελ. 304].

Μυκηναϊκά ευρήματα – Παράλια Εύξεινου Πόντου (1.300 - 1.000 π. Χ.)

Οι πρώτες επαφές Ελλήνων με την περιοχή της Ανατολίας, δηλαδή της μικρασιατικής χερσονήσου, πιθανολογείται πως έγιναν ήδη κατά την Μυκηναϊκή περίοδο, όπως φαίνεται από το «Achilles in Anatolia : The inscribed “Mycenean” sword at Hattussas and its possible implications: Eric H. Cline, Xavier University». AJA, 1995, τόμ. 99, αρ. 2, σελ.335.

Μυκηναϊκή κεραμική έχει βρεθεί, προς το παρόν μόνο στο νότιο τμήμα της Μαύρης Θάλασσας, στη περιοχή Masat Huyuk, 20 χλμ. νότια της Σαμψούντας (επί χάρτου σημείον Γ).

Εκεί, σε επίπεδο της Χεττιτικής περιόδου, αποκαλύφθηκαν : “…κάπου έξι φιάλες και λαγήνια που φαίνονταν απλές στο μέγεθος, με απλή διακόσμηση και με ιερογλυφικές σφραγίδες, οι οποίες χρονολογούσαν την αποθήκευση περί το 1300 π.Χ.” (Mee, Chr.: «Aegean trade and settlement in Anatolia in the 2nd millenium BC». Anatolian Studies (AS), τόμ. 28, 1978, σσ. 132-133.

Σύντομος κατάλογος των θέσεων του Ευξείνου Πόντου, στις οποίες έχουν βρεθεί μυκηναϊκά όπλα, υπάρχει στο βιβλίο του G.R. Tsetskhladze «Greek penetration of the Black Sea». The Archaeology of Greek Colonization, Oxford, 1994, σσ.113-115, όπως και του ιδίου, «Greek colonization of the Black Sea Area : Stages, Models and Native population». The Greek Colonization of the Black Sea Area. Stuttgart, 1998, σσ. 10-14.

Στον ίδιο κατάλογο συμπεριλήφθηκαν και πολλά αρχαιολογικά ευρήματα των οποίων η χρονολόγηση φθάνει μέχρι και τον 8ο αιώνα π.Χ.

Ανακαλύφθηκαν επίσης δύο ομάδες από περόνες στο βόρειο τμήμα της Μαύρης Θάλασσας :

Η πρώτη προέρχεται από την περιοχή του Κισινιόφ, πρωτεύουσα της σημερινής Δημοκρατίας της Μολδαβίας (επί χάρτου σημείον Δ) και από θολωτούς τάφους (κουργκάν) της περιοχής του Δνείπερου (σημερινή Ουκρανία).

Η δεύτερη ανακαλύφθηκε στην περιοχή Novoselki-Kostukoviye και έχουν χρησιμοποιηθεί ως βάση για την χρονολόγηση των μνημείων του πολιτισμού Goligrad της Ουκρανίας.

Οι αρχαιολόγοι θεωρούν ότι οι συγκεκριμένες περόνες ανήκουν στη Υπομυκηναϊκή περίοδο (μεταξύ 11ου και 10ου αιώνα π.Χ.).

[ΠΗΓΗ κειμένου και εικόνας : Άρθρο του Δρος Ηλία Πετρόπουλου (Ιστορικός - Αρχαιολόγος) στο περιοδικό "ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ" τ.76 (Ιούλ. – Σεπτ. 2000) σελ. 61].

Ελληνικά γράμματα στην Αίγυπτο (12ος π.Χ. αι.)

Στα τέλη του 19ου αιώνα ο Ελβετός αιγυπτιολόγος Edouard Naville έκανε ανασκαφές στο Τελ-ελ Γιαχουντιά, 30 χιλιόμετρα ΒΑ. του Καΐρου, όπου ήταν γνωστό ότι υπήρχαν τα ανάκτορα του Ραμσή Γ’ (1198-1166).

     Μεταξύ άλλων ανεκάλυψε έγχρωμα πλακίδια, που διακοσμούσαν επίσημη σφραγίδα με το όνομα του Ραμσή Γ’, ενώ στην πίσω όψη τους είχαν γράμματα, τα όποία σύμφωνα με τον Τ.Η. Lewis είναι γράμματα του ελληνικού αλφαβήτου.

     Το 1928 ήλθε στο φως κι άλλο ενδιαίτημα των Ραμεσιδών, στους τοίχους του οποίου ευρέθησαν ανάλογα πλακίδια με γράμματα του ελληνικού αλφαβήτου και ο αιγυπτιολόγος Μαχμούντ Χάμζα, πού διενήργησε τις ανασκαφές, έγραψε : “Το ζήτημα της προελεύσεως των πλακιδίων τού Τέλ-έλ-Γιαχουντιά τώρα λύθηκε. Ανήκουν αναμφισβήτητα στην εποχή του Ραμσή Γ’ ”.
     Βρέθηκαν επίσης και τάφοι ελληνικής τεχνικής, χωρίς οι νεκροί να έχουν μουμιοποιηθεί, σε έναν τάφο δε ανευρέθει κυπριακό δοχείο. Άρα τα γράμματα είναι ελληνικής προελεύσεως.

Ο Ι. Velikovsky παρατηρεί ότι “Το πρόβλημα των κλασσικών ελληνικών γραμμάτων στα πλακίδια του 12ου και του 13ου π.χ. αιώνα δεν λύθηκε ποτέ και το χειρίζονται σαν να πρόκειται για παραψυχολογικό φαινόμενο”.

Μη δυνάμενος να αποδεχθεί ύπαρξη ελληνικών γραμμάτων σε μια τόσο παρωχημένη εποχή, περικόπτει οκτώ αιώνες από την αιγυπτιακή Ιστορία και τοποθετεί τον Ραμσή Γ' από τον 12ο αί. στον 4ο αί. π.χ.!

Να επιβεβαιώνει άραγε η αρχαιολογική αύτή ανακάλυψη την αρχαιοελληνική παράδοση, πού παραδίδει ο Υγίνος, σύμφωνα με την όποία ο Μερκούριος μετέφερε το αλφάβητο τού Παλαμήδη στην Αίγυπτο;

[ΠΗΓΗ κειμένου και εικόνας : Άρθρο του Μάριου Δημόπουλου στο περιοδικό "ΙΧΩΡ" τ.3 (Νοέμ. 2000) σελ. 20].